کتابخانه
به کتابخانه Dimoi خوش آمدید، شما می توانید از بخشهای مقالات تخصصی، سمینارها و بخش عمومی، به منابع ترجمه شده و یا نگارش شده تحریریه دسترسی داشته باشید. ما از دریافت نظرات ارزشمند شما بسیار خوشوقت خواهیم شد.
اقتصاد ژوئیسانس در عصر هوش مصنوعی
این مقاله با تکیه بر مفاهیم بنیادین روانکاوی لکانی، بهویژه ژوئیسانس، میل، فقدان، ابژهی کوچک a، دیگری و گفتمان سرمایهداری، به بررسی نسبت سوژه با هوش مصنوعی در جهان معاصر...
آیا لذت جنسی باید دیده شود؟ | تأملی روانکاوانه بر نمایش ارگاسم در فرهنگ معاصر
لذت جنسی از نگاه روانکاوی در عصر نمایش زندگی معاصر بیش از هر دوره دیگری با تصویر گره خورده است. تجربههایی که زمانی در محدوده زندگی خصوصی باقی میماندند، امروز...
پدیده اضطراب اجتماعی و بازگشت امر واقع در روایت های جمعی چیست؟
در جواب موضوع پدیده اضطراب اجتماعی چیست بگذارید که اینگونه شروع کنیم، گاهی یک جامعه با رخدادی مواجه میشود که برای مدتی زبان از توضیح آن بازمیماند. خبرها منتشر میشوند،...
روان چگونه با واقعیت دشوار مواجه میشود؟ | از دفاعهای روانی در روانکاوی کلاسیک تا واقعیت، امر واقع و ژوئیسانس در اندیشه لکان
انسان همیشه با واقعیتهایی روبهرو می شود که گاهی نمی تواند آنها را تغییر دهد. بیماری، جدایی، مرگ، شکست، جنگ، محدودیت، بحران اقتصادی، از دست دادن یک رابطه، ناکامی در...
مادر شدن در جهان مدرن: زن امروز میان استقلال، میل و تعلق | بازخوانی مادری از منظر فروید، هورنای و لکان
در دهههای اخیر، تجربه مادری بیش از هر زمان دیگری به موضوعی برای اندیشیدن، تردید، انتخاب و حتی تعارض درونی تبدیل شده است. اگر در جوامع سنتی مادری بخشی بدیهی...
ژوئیسانس تحقیر: چرا از رنج دیگری لذت میبریم؟ | روایتی روانکاوانه از ترولینگ در عصر شبکههای اجتماعی
مقدمه در فضای مجازی امروز، تحقیر به یکی از رایجترین اشکال ارتباط تبدیل شده است. کافی است فردی نظری متفاوت بیان کند، اشتباهی مرتکب شود یا در معرض دید جمعی...
از تروما به فانتزی، چگونه فروید مفهوم حقیقت روانی را کشف کرد؟ | بازخوانی نظریه اغوا فروید از منظر روانکاوی معاصر
چکیده نظریه اغوا فروید یکی از بحثبرانگیزترین نقاط آغازین تاریخ روانکاوی است. فروید در دهه ۱۸۹۰ در تلاش برای یافتن علت هیستری، ابتدا بر این فرض استوار بود که نشانههای...
سوبژکتیویته و تلاطم؛ بازخوانی تابآوری از منظر روانکاوی لکانی
چرا تابآوری نیازمند بازاندیشی است؟ در سالهای اخیر، مفهوم ” تابآوری” (Resilience) به یکی از مفاهیم محوری روانشناسی، روانپزشکی، آموزش، مدیریت و حتی علوم اجتماعی تبدیل شده است. از کودکانی...
تحلیلی روانکاوانه از میل به زیبایی، نگاه دیگری و نارضایتی بیپایان از بدن
در روزگاری زندگی میکنیم که تصویر، بیش از هر زمان دیگری بر زندگی انسان سلطه پیدا کرده است. شبکههای اجتماعی، صنعت مد، جراحیهای زیبایی و تبلیغات تجاری، همگی به ما...
نام پدر و قانون؛ بنیان ورود سوژه به نظم نمادین در روانکاوی لکانی
مقدمه مفهوم “نام پدر” (Nom-du-Père) یکی از بنیادیترین مفاهیم در روانکاوی ژاک لکان است؛ مفهومی که در مرکز بازخوانی او از فروید قرار دارد و نقش تعیینکنندهای در فهم ساختار...
دو سوی حسادت: رنجِ نداشتن یا اضطرابِ داشتن؟
چرا حسادت میکنیم؟ حسادت یکی از آن احساساتی است که کمتر کسی به راحتی به آن اعتراف میکند. بسیاری از ما میتوانیم از غم، اضطراب، خشم یا حتی ترس خود...
گناه؛ از سوپرایگو فرویدی تا سوژه لکانی | خوانشی روانکاوانه از ساختار گناه در روان و فرهنگ معاصر
مقدمه احساس گناه یکی از پیچیدهترین و در عین حال پایدارترین تجربههای روانی در تاریخ انسان است. تجربهای که در ظاهر به اخلاق، مسئولیت و خطا مرتبط میشود، اما در...
سرخوردگی در روانکاوی لکانی: از مطالبه ابژه تا مواجهه با فقدان ساختاری
مقدمه سرخوردگی یکی از تجربههای بنیادین حیات انسانی است. تقریباً همه افراد در مقاطعی از زندگی با این احساس مواجه میشوند که چیزی را خواستهاند اما به آن دست نیافتهاند؛...
چرا زوجها حرف میزنند اما یکدیگر را نمیفهمند؟
نگاهی لکانی به سوءفهم در روابط عاطفی بسیاری از زوجها تجربهای مشابه دارند: ساعتها با یکدیگر صحبت میکنند، درباره احساسات، نیازها و خواستههایشان توضیح میدهند، اما در پایان گفتوگو احساس...
از شرم تا خودنمایی: دو پاسخ به نگاه دیگری در روانکاوی لکانی
مقدمه در نگاه روزمره، شرم و خودنمایی اغلب در دو سوی یک طیف قرار میگیرند. فرد خجالتی کسی است که میخواهد از نگاه دیگران پنهان شود، در حالی که فرد...
وقتی استدلال کار نمیکند: نرمال شدن رکاکت در زبان اعتراضی تحلیلی بر اساس سوسور، فروید و لکان
مقدمه در سالهای اخیر، در بسیاری از فضاهای اعتراضی، نوعی جابهجایی در سبک گفتار مشاهده میشود: از بیان استدلالی و مفهومی به سوی صورتهایی از بیان که شدت هیجانی بالاتری...
مفهوم اروتومانیا یا خود معشوق پنداری از نگاه روانکاوی
آیا ممکن است آنچه ما «عشق» مینامیم، در نقطهای خاص به «یقین» تبدیل شود؟ اروتومانیا صرفاً داستان فردی نیست که گمان میکند دیگری عاشق اوست؛ بلکه لحظهای است که پرسش...
ژاک لکان کیست؟
زندگی نامه ژاک لکان ژاک لکان (Jacques Lacan) یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال بحثبرانگیزترین چهرههای روانکاوی قرن بیستم است؛ متفکری که نهتنها روانکاوی فرویدی را دگرگون کرد، بلکه...
از بیماری تا ساختار: چرا برچسب در روانکاوی کار نمیکند؟
رنج روانی وقتی از آستانه تحمل فرد فراتر میرود، گرایش به “نامیده شدن” پیدا میکند. امروزه بسیاری از مراجعان با این پرسش بنیادین وارد درمان میشوند که: “نامِ مشکلِ من...
روانکاوی لکانی چیست؟
روانکاوی لکانی شاخهای از روانکاوی است که توسط ژاک لکان (Jacques Lacan) در نیمهٔ دوم قرن بیستم توسعه یافت.
از شیفتگی تا وسواس؛ بازنمایی عشق وسواس گونه در هنر
تصور کنید مردی هر چند دقیقه یک بار صفحه تلفن همراهش را روشن میکند تا ببیند پیامی رسیده است یا خیر، زنی سالها پس از پایان یک رابطه هنوز نام...
خوانشی لکانی از بازتاب مثلث عشقی و خیانت در هنر | مثلث عشقی در ادبیات؛ از اسطوره تا رمان مدرن
اگر تاریخ ادبیات جهان را مرور کنیم، به دشواری میتوان دورهای را یافت که در آن مثلث عشقی غایب باشد. گویی روایت عشق از همان ابتدا با حضور یک شخص...
عشق در سینمای ایران | چرا در سینمای ایران عشق معمولا به فقدان یا جدایی ختم می شود؟
عشق، فقدان و «نرسیدن» در سینمای ایران | از محدودیتِ بازنمایی تا ساختار میل وقتی مجموعهای از صحنههای عاشقانه سینمای ایران را کنار هم میگذاریم، یک الگوی آشنا به چشم...
وقتی زمانه به فرم تبدیل میشود | جنبشهای هنری، آسیبهای زمانه و مسئله سوژه در هنر
آیا هنر فقط بازتاب زمانه است؟ وقتی درباره رابطه هنر و جامعه صحبت میکنیم، معمولاً از تأثیر «شرایط تاریخی» بر هنر سخن میگوییم. جنگ، بحران اقتصادی، انقلاب، صنعتیشدن، تغییرات سیاسی...
مفهوم سورئالیسم، رؤیا و ابژه میل: خوانشی روانکاوانه از هنر
چکیده مفهوم سورئالیسم معمولاً به عنوان جنبشی هنری شناخته میشود که از رؤیا، خیال و تصاویر ناممکن الهام گرفته است. این تعریف، بخشی از حقیقت را آشکار میکند، اما برای...
وقتی تصویر به ما نگاه میکند | ونگوگ، هولباین و مفهوم نگاه در سمینار یازدهم لکان
مقدمه در مواجهه با یک اثر هنری معمولاً تصور میکنیم که ما در موقعیت سوژه قرار داریم و اثر هنری ابژهای است که در برابر نگاه ما قرار گرفته است....
خودکشی از نگاه روانکاوی / در مواجهه با آن چه باید کرد؟
این روزها خیلی از آدمها خستهاند. بعضیها از فشارهای اقتصادی، بعضیها از ناامنی و بیثباتی، بعضیها از تنهایی، آیندهای که نمیتوانند تصویر روشنی از آن داشته باشند و یا هرچیز...
احتمال خیانت
شرم از چه چیزی؟
چرا تصمیم گرفتن سخت است؟
پادکست فرسودگی شغلی
خستگی از انتظار
وقتی پیام ما بدون جواب میماند
سمینار چهارم لکان: رابطه ابژه و ساختارهای فرویدی؛ از فقدان تا میل
چکیده سمینار چهارم لکان با عنوان «رابطه ابژه و ساختارهای فرویدی» که در سالهای ۱۹۵۶ تا ۱۹۵۷ ارائه شد، یکی از مهمترین نقاط عطف در تحول اندیشه او به شمار...
یاداشتی بر سمینار سوم لکان(روانکاوی، انتقال، متافور میل و روان پریشی)
سمینار سوم ژاک لکان، که با عنوان” روانپریشی” شناخته می شود بر مفاهیم اصلی زیر کار شده است روانکاوی، انتقال و متافور میل، روان پریشی و مکانیزم های آن یکی...
سمینار دوم لکان
سمینار دوم لکان: «”من” در نظریه فروید و در تکنیک روانکاوی» (۱۹۵۴–۱۹۵۵) زمینه تاریخی و نظری بعد از سمینار اول لکان که قبل تر به آن پرداخته بودیم سمینار دوم...
سمینار اول لکان
یادداشتی بر سمینار اول لکان The Seminar of Jacques Lacan, Book I: Freud’s Papers on Technique در سال تحصیلی ۱۹۵۳–۱۹۵۴ برگزار شد و حدود ۲۷ جلسه هفتگی داشت (از نوامبر...
فال و خرافات از منظر روانکاوی لکانی: وقتی شخصی میخواهد از آینده بداند، واقعاً دنبال چه چیزی است؟
شب یلداست یا شبی معمولی که ذهن هنوز بیدار مانده است. کسی چشمهایش را میبندد، نیت میکند و دیوان حافظ را باز میکند. دیگری فنجان قهوه را برمیگرداند و منتظر...
انواع مکاتب روانکاوی | از روانکاوی کلاسیک تا روانکاوی در عصر معاصر
آیا روانکاوی فقط شامل تفکرات فروید است؟ وقتی از روانکاوی صحبت میکنیم، نام زیگموند فروید معمولاً نخستین چیزی است که به ذهن میرسد. این ارتباط تاریخی طبیعی است؛ فروید بنیانگذار...
بحران ازدواج در جوامع معاصر چرا میل به ازدواج در دنیا کم شده است؟
در بسیاری از جوامع سنتی، ازدواج بخش نسبتاً مشخصی از مسیر زندگی بود. فرد در سن معینی ازدواج میکرد، وارد نقش همسر میشد و بعد جایگاه او در خانواده و...
بحران هویت در جوانان چیست؟ از سردرگمی هویت تا پرسش «من کیستم؟»
جوانی دورهای است که پرسشهایی درباره خود، آینده و جایگاهی که فرد میخواهد در زندگی داشته باشد، پررنگتر میشوند: «من واقعاً چه کسی هستم؟»، «چه چیزی برای من اهمیت دارد؟»...
اعتیاد به کار چیست؟ | چرا بعضی ها دائم در حال کار کردن هستند بدون اینکه به آن نیازی داشته باشند؟
کسی را تصور کنید که حتی در روزهای تعطیل لپتاپش را کنار نمیگذارد، در سفر مدام پیامهای کاری را چک میکند و اگر چند ساعت کاری برای انجام دادن نداشته...
چرا قربانی در رابطه میماند و از آزارگر خود دفاع میکند؟ | نگاهی فراتر از سندرم استکهلم
هر بار که خبری از خشونت خانگی، آزار جنسی یا روابط آسیبزا منتشر میشود، یک پرسش تقریباً همیشه تکرار میشود: ” اگر این رابطه اینقدر آزاردهنده بوده، چرا آن فرد...
زیگموند فروید کیست؟ زندگی، اندیشهها و نظریههای پدر روانکاوی
زیگموند فروید بنیانگذار روانکاوی زیگموند فروید (Sigmund Freud) پزشک و عصبشناس اتریشی و بنیانگذار روانکاوی بود؛ اما اهمیت او تنها به ابداع یک روش درمانی محدود نمیشود. فروید شیوهای تازه...
مفهوم خالکوبی | چرا بدن به بومِ روایت انسان تبدیل میشود؟
چکیده مطلب مفهوم خالکوبی را نمیتوان تنها از زاویهی زیبایی، مد یا سلیقهی شخصی توضیح داد. آنچه در طول تاریخ این پدیده را ماندگار کرده، توانایی آن در حمل معناست....
مفهوم وابستگی عاطفی چیست؟ | وقتی بودنِ دیگری شرط آرامش میشود.
از نگاه روانکاوی لکانی، مفهوم وابستگی عاطفی صرفاً نیاز به دوست داشته شدن یا ترس از تنهایی نیست. وابستگی زمانی شکل میگیرد که فرد، دیگری را به جایگاهی برساند که...
اختلال شخصیت مرزی چیست؟ | وقتی احساسات در مرز فروپاشی حرکت میکنند.
چکیده اختلال شخصیت مرزی (Borderline Personality Disorder) یکی از الگوهای پیچیده در تجربهی هیجانی و روابط انسانی است که با نوسانات شدید در احساسات، تصویر ناپایدار از خود و روابط...
ADHD چیست؟ | وقتی تمرکز در مسیرهای مختلف پخش میشود
چکیده ADHD یا اختلال کمتوجهی/ بیشفعالی، تنها به دوران کودکی محدود نمیشود و در بسیاری از موارد تا بزرگسالی ادامه پیدا میکند، اما شکل آن ممکن است تغییر کند. در...
مفهوم بی خوابی عصبی | چرا ذهن درست قبل از خواب بیدارتر میشود؟
چکیده مفهوم بی خوابی عصبی فقط به معنای کم خوابیدن یا دیر به خواب رفتن نیست. بسیاری از افرادی که با این تجربه روبهرو هستند، شبها با وجود خستگی جسمی...
مفهوم زوج درمانی | وقتی مشکل فقط یک نفر نیست
چکیده افراد زمانی به زوج درمانی فکر میکنند که رابطه به نقطهای پر از تنش، سکوت، دلخوری یا تکرار اختلافها رسیده است. در چنین شرایطی، معمولاً هر یک از طرفین...
مفهوم خودشیفتگی | مرز میان عزتنفس و خودبزرگبینی
چکیده این مطلب: خودشیفتگی معمولاً با غرور، خودخواهی یا علاقهی افراطی به خود توصیف میشود، اما تجربهی واقعی آن پیچیدهتر از این تعریفهای ساده است. بسیاری از افراد خودشیفته، پشت...
نوشتار درمانی چیست و چه کمکی به رفع استرس میکند؟
چکیده مطلب: قبل از اینکه به مفهوم نوشتار درمانی بپردازیم باید بدانید که مفهوم استرس به چه معناست، استرس همیشه بهصورت یک مشکل مشخص ظاهر نمیشود؛ گاهی به شکل بیقراری،...
چرا اشتباهاتمان را تکرار میکنیم؟ | نگاهی تحلیلی به منطق تکرار
چکیده این مطلب: بسیاری از ما تجربه کردهایم که با وجود آگاهی، تجربه و حتی رنجهای قبلی، باز هم خود را در موقعیتهایی مشابه مییابیم؛ انتخابهایی که پیشتر به بنبست...
مفهوم اضطراب | وقتی معنا فرو می ریزد
چکیده این مطلب: اضطراب همیشه واکنشی به یک تهدید بیرونیِ مشخص نیست. بسیاری از افراد، بدون آنکه خطری واقعی در کار باشد، دچار دلنگرانی، تنش یا حالت آمادهباش دائمی میشوند....
مفهوم ترس چیست؟ چرا از برخی چیزها بیدلیل میترسیم؟
چکیده ترس و مفهوم ترسیدن: مفهوم ترس یکی از تجربههای بنیادین روان انسانی است که هم نقش حفاظتی دارد و هم میتواند به منبع رنج تبدیل شود. این مقاله از...
بررسی مفهوم ترومای کودکی | زندگی با چیزی که هرگز گفته نشد
چکیده این مطلب: ترومای کودکی همیشه به شکل یک خاطره روشن یا حادثهای بزرگ ظاهر نمیشود. گاهی تجربهای است که زودتر از زبان اتفاق افتاده؛ تجربهای که نه گفته شده،...
اختلال دو قطبی چیست و چه زمانی روی میدهد؟| راهنمای تحلیلی اختلال دوقطبی
بسیاری از افراد، نوسانهای شدید خلقی، دورههای انرژی افراطی یا افتهای عمیق روانی را صرفاً به “بیثباتی” یا “ضعف شخصیت” نسبت میدهند. اما اختلال دو قطبی پدیدهای فراتر از بالا...
افسردگی چیست؟ آیا افسردگی بیماری محسوب میشود؟| نگاهی تحلیلی به معنای افسردگی
چکیده این مطلب: افسردگی اغلب با غم، خستگی یا بیانگیزگی توصیف میشود، اما تجربهی زیستهی بسیاری از افراد نشان میدهد که این تعاریف برای فهم آن کافی نیستند. در این...
روانکاوی چیست و چرا همه به تراپیست نیاز دارند؟
چکیده این مطلب: روانکاوی روش درمانی عمیقی است که به بررسی ناخودآگاه و تعارضهای پنهان ذهن میپردازد و به حل مشکلاتی مثل اضطراب، افسردگی و الگوهای رفتاری ناسالم کمک میکند....
مفهوم سوگواری چیست؟ | از دارو تا اقدامات الزامی
چکیده این مطلب این متن با تکیه بر روانکاوی لکانی، سوگواری را نه یک اختلال، بلکه فرایندی نمادین و ضروری برای مواجهه با فقدان معرفی میکند. سوگواری زمانی معنا مییابد...
کمالگرایی چیست؟
چکیده این مطلب: کمالگرایی: فرمان سوپراِگو برای لذت بردن از کامل بودن در نگاه لکانی، کمالگرایی نه یک «ویژگی شخصیتی مثبت» است و نه صرفاً حاصل استانداردهای بالای فرد، بلکه...